Psikolog

Sıkı Can İyi Mi Gerçekten?

Araştırmalar, can sıkıntısının insan sağlığını olumsuz etkileyen, hatta ömrü kısaltan rahatsız edici bir durum olabileceğini gösteriyor.
Can sıkıntısı günlük hayatımızda sıklıkla karşılaştığımız bir durumdur.
Can sıkıntısından muzdarip olan kişiler genellikle iki gruba ayrılır:
Birinci grupta aceleci, tezcanlı bir yapıya sahip olan ve sürekli yeni deneyimler peşinde olan insanlar yer alır. Olağan bir yaşam bu insanların dikkatlerini sürekli canlı tutmaları için yeterli değildir.
İkinci gruptakiler de ise sorun tam tersidir. Dış dünya onlar için ürkütücüdür; kendilerini rahat hissettikleri alanın dışına çıkmak istemezler. Bu insanlar acıya karşı aşırı duyarlılıkları nedeniyle çoğu zaman kendi köşelerine çekilirler. Ancak bu durum rahatlık sağlasa da bu aşırı güvenli durum onları her zaman tatmin etmez ve kronik can sıkıntısı başlar.
Bu gibi durumlarda kendine zarar vermeye yatkınlık hali doğar, sigara, aşırı alkol, uyuşturucu vb. şeylere yönelme hali görülebilir. Ayrıca bu maddelerden belki daha az zararlı görünmekle beraber, sıkıntıdan yemek yeme gibi bir olgu da ortaya çıkabilir.

Peki can sıkıntısını nasıl lehimize çevirebiliriz?

Can sıkıntısının günlük yaşamda yararlı bir işe yol açmasına fırsat verebiliriz. Nasıl ki korku duygusu tehlikeden kaçmaya, üzüntü duygusu gelecekte yapılacak hataların önlenmesine yarıyorsa, can sıkıntısının da benzer bir işlevi olamaz mı?
Can sıkıntısının insanın en önemli özelliklerinden biri olan merak duygusunun ortaya çıkmasında etkili olduğuna, insanları yeni şeyler denemeye ittiğine şahit olmuşuzdur.
Can sıkıntısı sayesinde insanların merak duygusu, hayal gücü ve yaratıcı özellikleri gelişebilir. Hatta bazen yaratıcılık özelliklerimizin gelişmesi için canımızın sıkılmasına izin vermeliyiz.
Can sıkıntısından çabuk kurtulma çabaları konusunda temkinli olmak gerek. Öyle itici bir duygu ki hemen ondan kurtulmak istiyorsunuz; ama aslında ille de bir çare bulmak için uğraşmamalı, bu duygunun bize ne atlatmak istediğini anlamak için dinlemeliyiz.
Can sıkıntısını anında gidermek için telefona ya da tablete başvurmak ters etkide bulunabilir. Teknoloji sayesinde fazlasıyla uyarılmış durumdayız. Merakımızı canlı tutacak daha hızlı ve daha kolay bir yol bulma peşindeyiz hep. Oysa bu durum daha çok can sıkıntısı yaşamamıza da neden olabilir.
Anı kurtarmak yerine daha verimli işlere kafa yormak daha akıllıca olacaktır.

Uzm. Psikolog Işıl BEKTAŞ