Psikolog

Hijyen Takıntısı

Tüm dünyada büyük bir yankı uyandıran koronavirüsü ülkemizde de büyük korkulara neden olmaya başladı. Virüsün yayılma gücünün yüksek olması bu kaygıyı tabi giderek artırdı. Sürekli bir hijyen sağlamak bir yana dünya üzerinde birçok insan üzerinde bulunan Obsesif Kompülsif Bozukluk olarak bilinen rahatsızlığa sahip olan insanların korkusu ve hijyen takıntıları daha da fazla tetiklenmeye başladı. Sadece obsesyonlara bağlı kalmayan bu kaygı aynı zamanda patolojik bir kaygıya da dönüşüyor. İnsanlar kontrol etmeyi sağlayamadığı bilinmezlik durumlarında kaygı, endişe, panik ve tahammülsüzlük gibi olumsuz duyguları daha çok yaşamaya başlar.
Obsesif kompulsif bozukluk (Okb) olarak bilinen temizlik hastalığı takıntılı biçimde titizlik tutkunluğu, her şeyin kirli olduğu hissine inanma ve her şeyi sürekli silme, yıkama gibi eylemlerin sürekli tekrarlanması sonucu olarak ortaya çıkar.
Obsesyon adını verdiğimiz kontrol edilemeyen akla gelen takıntılı düşünceler ve kompulsiyon dediğimiz takıntılı düşüncelerin bize yaptırmak veya yaptırmamak istediği davranışlar olarak iki ana bölümde değerlendirme yapılmaktadır. Örneğin kişi ellerinin kirli olduğu düşüncesiyle ellerini yıkadıysa ve hala ellerim kirli temiz olmadı (obsesif düşünce) diyerek tekrar tekrar ellerini yıkıyorsa (kompulsif davranış) temizlik hastalığının varlığından söz edebiliriz.
Bunun altında yatan nedenler anksiyete bozukluğu, şüphecilik, emin olamama hissi ve saplantılı düşüncelerdir. Kişinin kendisi bu belirtilerin mantık dışı olduğunu bildiği halde kendi davranışlarını engelleyemez. İstem dışı davranışlarını devamlı tekrarlayarak engellemeye çalışır. Saplantılı düşüncelerden kurtulmaya ve unutmaya çaba gösterir fakat başarılı olamaz. Obsesif kompulsif bozukluk tedavi edilmediğinde ciddi sağlık problemleri ortaya çıkabilir.
Daha önceleri “titiz” olarak etiketlediğimiz kişilerin gizli bir Okb hastası olduğu atlanmış bir durumdur. Kişiyi o kadar çok zorlayıcı bir rahatsızlıktır ki temizlik hastalığının “ruh kanseri” olarak da adlandırıldığı olur.
Temizlik hastalığı birden çok nedene bağlanabilir. Öncelikle beyin kimyasındaki değişimlerden kaynaklı olduğu yani beynin bazı bölgelerindeki bozulmuş iletiden kaynaklandığı söylenebilir. Ancak psikolojik nedenler de bu rahatsızlığı ortaya çıkarabilir. Bunlar; model alınan kişinin yani anne baba veya bakım veren kişinin böyle bir rahatsızlığının oluyor olması, bazı olaylardan dolayı hissedilebilen suçluluk duyguları, geçmiş travmatik yaşantılar, çatışmalı ve mutsuz ilişkiler, yalnızlık gibi duygu ve durumlarda temizlik hastalığının nedenleri arasında görülmektedir. Temizlik hastalığı kadınlarda daha sık görülmektedir.
Temizlik hastalığı olan ve bu durumdan kurtulmak isteyen kişiler için durum çaresiz değildir. Şayet böyle bir probleminiz varsa, bu hastalığın tedavisinin olduğunu bilmelisiniz. Tedavide psikiyatrik muayene sonucu, ihtiyaç halinde ilaç tedavisine başlanırken, psikoterapi ile bu tedavi desteklenerek iyilik hali hızlı şekilde kazandırılmaya çalışılmaktadır. Bilişsel Davranışçı Terapinin bu rahatsızlıkta faydasının oldukça yüksek oranda olduğu kanıtlanmıştır.

Uzm.Psikolog Işıl BEKTAŞ